Chình Mun Châu Trúc


Đăng vào 20:51 26/11/2018


Cá Chình có ở nhiều nơi như những vùng cửa sông, cửa biển, đầm phá nước lợ, các hồ nuôi tôm dọc bờ biển miền Trung và ở Bình Định. Cá Chình thuộc họ nhà Lươn, Chạch nhưng lớn hơn nhiều, có con nặng hàng ký. Đặc biệt, Chình mun thì chỉ có ở đầm Trà Ổ, cũng gọi là đầm Châu Trúc thuộc huyện Phù Mỹ. Gọi là Chình mun có lẽ vì da nó đen chũi như gỗ mun, nổi tiếng thơm, ngon và có giá trị bổ dưỡng rất cao.

Chình Châu Trúc là một loại cá thân không vảy, trơn láng, rất khỏe, thích sống ở vùng nước sâu, nước đứng có nhiều bùn như ao đầm, vùng hạ lưu sông rạch. Như tên gọi, loài chình này không xuất hiện ở những vùng đầm phá khác. Trung bình, chình mun Châu Trúc dài gần cả mét, to bằng bắp chân người, lại có con sống lâu năm, to hơn nữa.

Đầm Châu Trúc có cả hai loại chình bông và chình mun. Trong đó, chình bông nhỏ con, da sáng nhiều đốm sẫm; chình mun to con, da đen láng. Chình mun là loài thủy sản có giá trị kinh tế cao, quý hiếm và chỉ thu hoạch tự nhiên theo mùa, không thường xuyên nên hiện nay giá bán trên thị trường trong nước rất cao.


Nói đến đặc sản ẩm thực Bình Định, có lẽ không thể không nhắc đến chình mun Châu Trúc. Nghe qua thật lạ phải không bạn và thực như thế, đôi khi có rất nhiều người cũng cảm thấy lạ như bạn vậy, khi không rõ về chình mun như thế nào.

Trước khi nói về chình mun, chúng ta hãy điểm qua một vài nét về Đầm Châu Trúc. Đầm Châu Trúc là một dạng đầm hồ có ngõ thông ra biển qua cửa Hà Ra. Diện tích mặt nước của đầm là 1.200-1.600 ha. Vào mùa mưa, mặt nước Đầm có thể dềnh tới 1.600ha; Còn mùa khô, nước cạn, mặt đầm chỉ còn gần 300 ha, có cửa thông ra biển.Trước khi đổ ra biển, dòng nước uốn quanh một đoạn dài khoảng 5km, khá hẹp, khúc này được gọi là sông Châu Trúc. Cửa Hà Ra chỉ mở tạm thời trong mùa lũ và bồi cạn trong mấy tháng mùa khô. Nước trong đầm là nước ngọt và lợ dần từ đoạn phía Bắc đầm ra tới đập ngăn mặn và cuối cùng là nước mặn từ đập ngăn mặn ra cửa Hà Ra. Đặc điểm sinh thái của đầm, tạo nên một môi trường khác hẳn so với các đầm phá khác ở ven biển miền Trung.

Sự đa dạng độc đáo này là môi trường sống của các loài tôm, cua, cá... đặc biệt loài chình mun quý giá. Chình mun là một loài cá có nguồn gốc từ biển, chúng sinh sản ở nước mặn nhưng lại sống ở nước ngọt. Những ngày nắng, không có nước phù sa, chình rất ít. Khi cơn lũ đầu mùa bắt đầu khoảng tháng 10, 11, là mùa chình. Chúng xuất hiện rộ lên theo nước ngọt, phù sa.

Nhưng từ khi đập ngăn mặn Hòa Tân được xây dựng từ năm 1978, hệ sinh thái độc đáo của đầm Châu Trúc bị phá vỡ. Cơ sở tồn tại của quần thể động thực vật ở đây không còn dồi dào như trước. Loài chình mun hiếm dần, do mất đường di chuyển trong mùa sinh sản (từ biển vào đầm). Bên cạnh đó, do trước đây, nhu cầu đất và nước canh tác quá cao, người ta chỉ nghĩ đến làm sao cho có nhiều đất để trồng lúa quanh đầm nên mặt đầm thu hẹp. Đầm trở thành đầm nước ngọt nên các loại cá từ biển, có giá trị kinh tế cao cũng mất dần.

Dân địa phương kể lại rằng trước đây Hoa Kiều ở Quy Nhơn mua Chình Mun về treo lên dùng bột gạo vuốt hết nhớt. Thứ bột gạo tẩm nhớt chình này làm món xúp là bổ nhất. Bởi vậy gặp con chình sạch hết nhớt là khó có người mua. Chình quý đầu tiên ở nước nhớt. Ngoài ra thịt chình có thể tiềm, chưng, xào, nấu canh nhưng hấp dẫn hơn cả là nướng và hấp. Con Chình Mun đã có mặt từ trước năm 1975 trong các tửu quán của Hoa Kiều Sài Gòn và một số nước trong khu vực.
Ngoài cách thức chế biến trên dân địa phương còn làm rượu chình ngâm nguyên một con chình mun vào vò rượu để khoảng hai tháng trở lên, uống trị thận, đau lưng.

Một nhà nghiên cứu nghệ thuật từng sống ở nhiều nước cho rằng: Con Chình Mun Châu Trúc có thể sánh với con cá Hương Lạng Sơncon cá Chép Tây Hồ (Trung Quốc) là những thứ quý hiếm đã được “phong thần” trong danh sách của làng ẩm thực quý tộc. Ông ta còn cho biết thêm rằng xưa kia nhà ông thuộc hàng bá hộ ở Bình Định nhưng đến ngày giỗ lớn chỉ có thể mua nổi một khúc Chình Mun. Khúc chình ấy là trung tâm trong cái mâm trọng vọng nhất của bữa cỗ

Theo những người sành ăn ở Gò Lao đầm Châu Trúc, món chình ngon nhất là được nấu và làm tại chỗ với những gia vị có ngay trong vườn nhà như sả hương, ớt bay, hành hương, đặc biệt là thứ nghệ sẻ (loại nghệ nhỏ, thơm đậm đà) tươi mới nhổ. Mới chỉ ướp thôi nhưng tô chình đã khiến thực khách phương xa hít hà bởi độ thơm, ngon và mùi cay nồng của các loại gia vị.

Trong lúc chờ thịt chình mun thấm tháp, chủ nhà nhóm bếp lò than nướng bánh tráng. Nướng chừng hơn chục cái bánh, đến khi lò than ở độ “rực” nhất cũng là lúc chủ nhà đem tô chình mun ướp ra cho lên vỉ than. Thịt chình mun nhanh chín. Lúc miếng thịt hơi phồng lên, chuyển màu vàng nhạt, lớp mỡ dưới da nhỏ giọt xèo xèo xuống đám than ửng đỏ cũng là lúc chình chín. Theo gió, vỉ nướng trên bếp lò tỏa ra mùi hành, sả, ớt, mùi nghệ tươi chín tới... đánh thức mọi giác quan của những người ngồi chờ.

Chình mun ướp gia vị được nướng trên vỉ than hồng, thịt chình mun rất nhanh chín nên phải trở đều tay. Lúc thấy miếng thịt hơi phồng lên đã ngả sang màu vàng nhạt, mỡ dưới da chảy xuống thì cũng là lúc thịt chình mun chín. Hòa quyện cùng vị sả, vị hành, vị ớt bay theo gió, thịt chình mun nướng đánh thức mọi giác quan của thực khách kề bên.

Thịt chình mun hơi dai vì có da và khi ăn có cảm giác như ăn thịt sụn sần sật rất thú vị – đó cũng chính là nét độc đáo của thịt chình mun ở đầm Châu Trúc. Thịt chình mun rất thơm và giàu dinh dưỡng. Chình mun đặc biệt thế, nên trở thành đặc sản không phải đi đâu thực khách cũng có dịp thưởng thức và biết đến.

Bên cạnh món nướng đơn giản thì chình mun còn được chế biến thành rất nhiều món ăn độc đáo khác nhau. Một số cái tên như chình mun hấp, chình mun xào sả ớt nghệ, chình mun nấu mẻ…Và đặc biệt là món ăn cầu kỳ chình mun um chuối. Đây là món ăn kỳ công được nấu từ chuối chat non, lá lốt cùng nhiều loại khác như rau răm, dừa trái, sả, ớt,…Chình mun um chuối ăn với bún tươi là ngon hết sẩy. Với vị béo, vị cay, vị chat khiến thực khách ăn một lần mà nhớ mãi.

Cá chình nấu măng hay nấu với lá giang là món có tính chất giã rượu. Cách nấu giống như nấu canh cá thông thường, nhưng rất ít nước và hầm kỹ để cho vị ngọt từ xương chình tiết ra. Chỉ cần một vài thìa nhỏ nước hầm chình ngọt lừ không hề nêm đường hoặc bột ngọt là đủ để khách cảm nhận được cái ngon của con chình mun nức tiếng là sản vật quý hiếm của Việt Nam. Chỉ cần lựa một con chình nặng cỡ 500 – 600 gr là đủ chế biến món ăn ngon từ chình.



© 2017 Du lịch phù mỹ . Thiết kế bởi Công ty ITO

Hotline: 0909 922 230
Chat Facebook
Gọi điện ngay